موزیک یا مغیک (؟)

یکی از نخستین جلوه های موسیقی در تمدن بشری ، زمزمه های موبدان و هیربدان زرتشتی

بوده هنگامی که در نیایش های خود سرودهای اوستا را می خوانده اند ، و از آنجا که این

زمزمه ها و دلناله ها بی شباهت به آواز بلبل نبوده است در متون کهن پارسی به بلبل " زند

واف " یا " زندباف " نیز گفته اند یعنی پرنده ای که تو گویی سرودهای زند ( اوستا ) را زمزمه

می کند . کهن ترین اشاره به همسانی آوای بلبل با نغمه ی مغان و زبان موبدان یعنی زبان

پهلوی ( پارسیک ) را در سرآغاز داستان رستم و اسفندیار می توان دید :

           نگه کن سحرگاه تا بشنوی                      ز بلبل سخن گفتن پهلوی

رند دردنوش نشابور ـ خیام ـ نیز در یکی از رباعیات پرآوازه اش به این همانندی اشاره نموده :

    روزیست خوش وهوانه گرمست ونه سرد        ابر از رخ گلزار همی شوید گرد   

      بلبل به زبان پهلوی با گل زرد                         فریاد همی زند که می باید خورد

                                                                                           (ترانه های خیام ، ص۹۲)

و نیز حضرت حافظ راست :

      بلبل زشاخ سروبه گلبانگ پهلوی                    می خوانددوش درس مقامات معنوی

                                                                                   (دیوان حافظ،غنی ـ قزوینی،ص۳۴۵)

بنا بر آنچه گفته آمد، بعید نمی نماید که واژه ی "موزیک"انگلیسی صورت تحول یافته ی

" مغیک " پارسی باشد یعنی منسوب به مغان ( زرتشتیان ) ... " ایک "  که در کلماتی از قبیل 

 پارسیک ، آسوریک و ... دیده می شود ،  در زبان پهلوی یا پارسی میانه همان " یاء نسبت "

است در  زبان پارسی دری یا نو .

فرهنگ (1 )

         ز دانا  بپرسید  پس  دادگر                که فرهنگ بهتر بود یا گهر ؟

         چنین داد پاسخ بدو رهنمون             که فرهنگ باشد ز گوهر فزون

          که فرهنگ آرایش جان بود              ز گوهر سخن گفتن آسان بود

        گهر بی هنر زاروخوارست وسست    به فرهنگ باشد روان تندرست... (شاهنامه )

هر ولایتی را علمی خاص است :رومیان را علم طب است ، یونانیان را حکمت....هند را

تنجیم (اخترشناسی ) و حساب ، و  پارسیان را علوم آداب نفس و فرهنگ.

                                                                        (تاریخ بیهق،تصحیح احمدبهمنیار،ص۴ )         

عشقت رسد به فریاد...

عشقت رسد به فریاد ار خود بسان حافظ          قرآن زبر بخوانی با چارده روایت

آیا تواند بود که " عشقت رسد به فریاد " در اصطلاح بلاغیون " حصر " داشته باشد ؟.....

چنین می نماید که در اینصورت حافظانه تر خواهد بود....یعنی فقط و فقط عشق است که به

فریاد تو می رسد حتی اگر بتوانی مانند حافظ ، قرآن را با چارده روایت (اشارت است به قراء

سبعه و راویان چهارده گانه ی آنها در صدر اسلام.... ) از بر بخوانی.فتامل.

همسایه ...

 

  شمع را باید ازین خانه برون بردن و کشتن     تا که همسایه نداند که تو در خانه ی مایی

آیا شاعرانه تر و سعدیانه تر نخواهد بود اگر واژه ی همسایه را به صورت " هم سایه " به 

معنای " حتی سایه " بخوانیم ؟...فتامل.

در زبان پارسی " هم " علاوه بر این که در ترکیبات  ، پیشوند اشتراک است و افاده ی 

اشتراک در اسم بعد از خود می کند مانند: همراه ، هم قسم ، همنشین و ...... گاهی نیز 

برای تاکید به کار می رود. نمونه را :

دیدار شد میسر و بوس و کنار هم                  از بخت شکر دارم و از روزگار هم  

بویژه اگر با " نیز " همراه باشد : دردم از یار است و درمان نیز هم ....